Historia

Mapa Szczecin z 1581 roku, fot. George Braun & Frans Hogenberg

W 967 roku Szczecin wraz z Pomorzem zostaje przyłączony przez Mieszka I do państwa polskiego. Kilka wieków później staje się stolicą Księstwa Pomorskiego (1121-1637), w którym panują książęta z dynastii Gryfitów. W 1243 roku uzyskuje prawa miejskie, a 100 lat później wchodzi w skład miast hanzeatyckich − tutejsi kupcy handlują przede wszystkim zbożem i rybami. W czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) trafia w ręce Szwedów, aż wreszcie, w 1720 roku, zostaje przyłączony do Prus.

Od Pruskiej twierdzy do Małego Paryża

W burzliwych dziejach miasta po 1720 roku rozpoczyna się okres militarny. Prusy się zbroją, a wraz z nimi Szczecin. W tym właśnie czasie powstają zachowane do tej pory Brama Portowa (zwana dawniej Berlińską) i Brama Królewska (dawniej Anklamska). Natomiast XIX wiek to czas prężnego rozwoju – zostaje utworzone połączenie kolejowe z Berlinem, a nad wizerunkiem miasta czuwa architekt Konrad Kruhl. Charakterystyczny układ placów i odchodzących od nich promieniście ulic powoduje, że Szczecin do dziś bywa nazywany Paryżem Północy lub Małym Paryżem. W 1896 roku w mieście pojawiają się pierwsze elektryczne tramwaje, a z militarnej twierdzy przekształca się ono w silny przemysłowo ośrodek portowy.

Wojenna zawierucha

Kryzys gospodarczy przychodzi wraz z wybuchem I wojny światowej. Kilkanaście lat później, gdy władzę w Rzeszy sprawuje Adolf Hitler, cała produkcja zostaje podporządkowana niemieckim potrzebom na froncie. Jeszcze w 1939 roku Szczecin niemal sześciokrotnie poszerza granice, włączając w swój obszar Police i Dąbie. Pamiętną datą jest 26 kwietnia 1945 roku – miasto zajmują wojska radzieckie. 5 lipca 1945 roku następuje oficjalne przejęcie Szczecina przez polską administrację, a pierwszym polskim prezydentem miasta zostaje Piotr Zaremba.

Zielone miasto

Wiosną w Szczecinie kwitną krokusy

Szczecin to jedno z miast, które mogą pochwalić się najczystszym powietrzem w kraju. Ten, kto w aglomeracji miejskiej szuka zieleni, znajdzie ją bez trudu. Na prawym brzegu Odry położone są Puszcza Bukowa i słynne w regionie Jezioro Szmaragdowe, zawdzięczające nazwę charakterystycznej barwie wody. Tuż przy urzędzie miejskim, w samym centrum, są usytuowane Jasne Błonia – zielony obszar, znany ze skupiska platanów i kwitnących na wiosnę magnolii. W pobliskim parku Kasprowicza podziwiać też można rzeźbę „Ogniste ptaki” Władysława Hasiora. Nie sposób również nie wspomnieć o Cmentarzu Centralnym – największym w Polsce i trzecim co do wielkości w Europie, rozciągającym się na ponad 172 ha. Warto go zwiedzać, podążając liczącym 21 stacji traktem historycznym lub ścieżką botaniczną.

Wizytówka Szczecina – Wały Chrobrego

Śmiało można uznać je za najbardziej znany element krajobrazu miasta. Po wyburzeniu umocowanych na brzegu Odry XVIII-wiecznych fortyfikacji pojawił się pomysł utworzenia na uzyskanej wolnej przestrzeni punktu widokowego. Tarasy Hakena, bo tak został początkowo nazwany ten obszar (na cześć ówczesnego burmistrza Szczecina), powstawały w latach 1902-1905. Za projekt odpowiadał niemiecki architekt Wilhelm Meyer-Schwartau. W środku centralnego tarasu znajduje się rzeźba Ludwiga Manzla „Herkules walczący z centaurem”. W dół, ku Odrze, prowadzą szerokie kamienne schody, u których stóp znajduje się fontanna ozdobiona dwiema rzeźbami (figury Jana z Kolna oraz Wyszaka). Obecnie Wały Chrobrego to jedno z ulubionych miejsc spacerowiczów, a także punkt spotkań uczniów pobliskiego liceum i studentów Akademii Morskiej.

Kino Pionier 1907

Czy Pionier jest najstarszym działającym kinem na świecie? To pytanie budzi zainteresowanie nie tylko szczecinian. Taki tytuł został wreszcie potwierdzony w 2005 roku przyznaniem certyfikatu „Księgi rekordów Guinnessa”. W tym małym studyjnym kinie mieszczą się dwie sale. Jedna z nich, Kiniarnia, zapewnia kameralny seans przy stoliku i filiżance dobrej kawy lub herbaty. Niepowtarzalna atmosfera gwarantowana!

Zamek Książąt Pomorskich

Wybudowana z zachowaniem elementów renesansowego stylu dawna siedziba książąt z dynastii Gryfitów jest położona na wysokiej skarpie, nieopodal Odry. W czasie II wojny światowej zamek został uszkodzony w efekcie nalotów bombowych, jednak w latach powojennych udało się go zrekonstruować. Obecnie mieści w swoim wnętrzu Operę Szczecińską, restaurację, a także kameralne studyjne kino. W okresie letnim na zamkowym dziedzińcu odbywają się koncerty, warsztaty i widowiska.

Muzeum przełomu

Fot. J. Sokołowski

Centrum Dialogu Przełomy to muzeum mieszczące się w pawilonie nowatorskiego projektu Roberta Koniecznego (pracownia KWK Promes). Budynek jest schowany częściowo pod ziemią. Ponad nim, na placu Solidarności, projektant zaplanował betonową przestrzeń – miejsce dla spacerowiczów, deskorolkarzy czy rowerzystów. Ideą było ożywienie placu w taki sposób, by stworzył spójną przestrzeń wraz ze znajdującą się naprzeciwko filharmonią. Wystawa muzeum obejmuje historyczne i najnowsze dzieje Szczecina i Pomorza Zachodniego. W 2016 roku Centrum Dialogu Przełomy wygrało w konkursie World Building of the Year, umacniając pozycję Szczecina jako miasta o wyjątkowej współczesnej architekturze. Miano zwycięskiego budynku to nie wszystko – muzeum zdobyło także tytuł najlepszego obiektu kultury na świecie oraz nagrodę dla najlepszej przestrzeni publicznej Europy (European Prize for Urban Public Space 2016).

Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza

Uroczyste otwarcie nowego budynku nastąpiło w sezonie artystycznym 2014/2015. Autorem nowatorskiego projektu jest studio Barozzi/Vega z Barcelony. Początkowo mieszkańcy podeszli do tego obiektu z dystansem. Nie wszystkim przypadła do gustu strzelista biała bryła o przeszklonej fasadzie, przylegająca do ceglanego budynku komendy miejskiej. Tymczasem w 2014 roku filharmonia zajęła 1. miejsce w konkursie Eurobuild Awards za najlepszy projekt architektoniczny roku, a w 2015 roku – prestiżową Europejską Nagrodę Architektoniczną im. Miesa van der Rohe. Budynek szybko zyskał sławę i uznano go za jeden z symboli miasta. Znany rysownik Ryszard Kaja umieścił go nawet na plakacie ilustrującym Szczecin. Warto zaznaczyć, że po zapadnięciu zmroku na gmachu pojawiają się świetlne iluminacje.
Filharmonia to jednak przede wszystkim wspaniałe koncerty − pełny repertuar znajduje się na stronie filharmonia.szczecin.pl.